Tìm kiếm: ký ức

Đã bao năm trôi qua, nhưng hình ảnh bếp lửa ấm áp trong chái bếp đơn sơ nơi quê nhà yêu dấu luôn đậm sâu trong ký ức tôi.

Giữa nhịp sống hiện đại và những chuyển động mạnh mẽ của kinh tế thị trường, các làng nghề truyền thống ở Ninh Bình vẫn bền bỉ tồn tại, thích ứng và phát triển. Không chỉ là sinh kế, làng nghề còn là nơi lưu giữ ký ức văn hóa, hồn cốt quê hương - được trao truyền qua nhiều thế hệ, bằng tâm huyết của những người thợ lành nghề và cả khát vọng đổi mới của lớp người trẻ hôm nay.

Di sản không chỉ là ký ức của quá khứ, mà còn là “mỏ vàng” sáng tạo của hiện tại và tương lai. Với Ninh Bình, vùng đất hội tụ hiếm có giữa di sản thiên nhiên và di sản văn hóa, điện ảnh đang mở ra một hướng đi giàu tiềm năng: biến cảnh quan, lịch sử và bản sắc thành nguồn lực trực tiếp cho phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch, hình thành một cụm ngành kinh tế mũi nhọn có sức lan tỏa dài hạn.

Ở nhiều làng nghề truyền thống hôm nay, tiếng đục, tiếng búa... đang thưa dần. Nhưng vẫn có những người thợ lặng lẽ, kiên trì bám nghề, giữ nghề và truyền lại cho lớp trẻ. Từ làng trống Đọi Tam (phường Tiên Sơn) đến làng nghề nón lá Đào Khê Thượng (xã Nghĩa Hưng), câu chuyện giữ nghề vừa là sinh kế, vừa là cách người dân gìn giữ nếp làng, ký ức và bản sắc quê hương.

Ở quê tôi, tỉnh Cao Bằng - miền biên cương phía Bắc Tổ quốc, người ta không cần tra lịch để biết ngày Đông chí rơi vào hôm nào. Cứ đến đêm 22/12 dương lịch, bất kể lịch ghi gì, ấy là đêm Đông chí. Cái tên ấy không chỉ là mốc thời gian, mà là một phần đời sống, một phong tục đã thấm vào từng mái nhà, từng bếp lửa, từng ký ức tuổi thơ nghèo khó nhưng đầy yêu thương.

Mỗi lần về quê, lòng tôi lại háo hức, bình yên đến lạ. Cái háo hức, bình yên ấy không chỉ đến từ cánh cổng cũ rêu phong, hay ánh mắt mừng vui của mẹ ở khoảnh sân nhỏ. Nó đến từ thứ hương thơm quen thuộc, vượt lên trên mọi hỗn tạp mùi vị của phố thị, len lỏi vào từng tế bào, khơi dậy cả miền ký ức sâu thẳm. Đó là mùi của bếp củi ấm nồng, hòa quyện cùng vị thanh mát của lá - hương vị duy nhất mà thời gian không thể rửa trôi - chính là hương thơm của nồi nước gội đầu mẹ đun.

Mỗi lần về quê, lòng tôi lại háo hức, bình yên đến lạ. Cái háo hức, bình yên ấy không chỉ đến từ cánh cổng cũ rêu phong, hay ánh mắt mừng vui của mẹ ở khoảnh sân nhỏ. Nó đến từ thứ hương thơm quen thuộc, vượt lên trên mọi hỗn tạp mùi vị của phố thị, len lỏi vào từng tế bào, khơi dậy cả miền ký ức sâu thẳm. Đó là mùi của bếp củi ấm nồng, hòa quyện cùng vị thanh mát của lá - hương vị duy nhất mà thời gian không thể rửa trôi - chính là hương thơm của nồi nước gội đầu mẹ đun.

Lâu lắm rồi, Hân mới trở lại quê ngoại, nơi có khu vườn xanh mướt màu cây lá và mảnh ao trong vắt soi bóng mây trời. Đó là cả một miền ký ức tuổi thơ, nơi cô học được từ bà tình yêu thiên nhiên, biết nhận ra vẻ đẹp bình dị của bông lục bình và hương vị ngái nồng của bùn đất quê hương.

Lâu lắm rồi, Hân mới trở lại quê ngoại, nơi có khu vườn xanh mướt màu cây lá và mảnh ao trong vắt soi bóng mây trời. Đó là cả một miền ký ức tuổi thơ, nơi cô học được từ bà tình yêu thiên nhiên, biết nhận ra vẻ đẹp bình dị của bông lục bình và hương vị ngái nồng của bùn đất quê hương.

Có những giá trị văn hóa tưởng chừng đã mai một theo thời gian, nhưng nhờ những con người bền lòng gìn giữ, chúng lại hồi sinh trong nhịp sống hôm nay. Với Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Đình Lâu ở xã Thanh Bình, tỉnh Ninh Bình, hát trống quân không chỉ là âm điệu dân gian, mà là ký ức văn hóa của cả một vùng quê. Hơn ba mươi năm miệt mài sưu tầm, phục dựng và truyền dạy, ông đã góp phần đưa làn điệu mộc mạc ấy trở lại đời sống và trở thành Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.

Tháng Mười có lẽ là khoảng thời gian đẹp nhất trong năm. Nắng trong vắt như thủy tinh chảy tràn trên màu lá mơ phai. Phố dịu dàng với sương sớm mỏng manh như lụa bảng lảng trên mái ngói rêu phong, với heo may se lạnh gọi về bao ký ức.

Tháng Mười có lẽ là khoảng thời gian đẹp nhất trong năm. Nắng trong vắt như thủy tinh chảy tràn trên màu lá mơ phai. Phố dịu dàng với sương sớm mỏng manh như lụa bảng lảng trên mái ngói rêu phong, với heo may se lạnh gọi về bao ký ức.

Trong ký ức của những người con sinh ra và lớn lên từ làng đều mang theo những hình bóng thân thuộc. Đó là con đường vàng óng, thơm nức rạ rơm vào vụ gặt; là khoảng ao trong vắt soi bóng mây trời; là lối ngõ xanh mướt màu cây lá; là dải khói lam chiều vấn vít bay lên từ mái bếp thâm nâu… Với riêng tôi, cổng làng chính là một nét hồn quê, là chiếc cầu nối giữa cuộc sống bình yên của quê nhà và những ồn ào, xô bồ, hối hả của thế giới rộng lớn ngoài kia.

Trong ký ức của những người con sinh ra và lớn lên từ làng đều mang theo những hình bóng thân thuộc. Đó là con đường vàng óng, thơm nức rạ rơm vào vụ gặt; là khoảng ao trong vắt soi bóng mây trời; là lối ngõ xanh mướt màu cây lá; là dải khói lam chiều vấn vít bay lên từ mái bếp thâm nâu… Với riêng tôi, cổng làng chính là một nét hồn quê, là chiếc cầu nối giữa cuộc sống bình yên của quê nhà và những ồn ào, xô bồ, hối hả của thế giới rộng lớn ngoài kia.

Triển lãm mỹ thuật “Những ngày tháng lịch sử” tại Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam trưng bày hơn 200 tác phẩm, lưu giữ những ký ức không quên trong lịch sử dân tộc.

Chương trình truyền hình thực tế “Bố ơi mình đi đâu thế? 2025” phát sóng trên VTV3 đang mang đến một hành trình đầy cảm xúc tại Ninh Bình - nơi những đứa trẻ thành thị lần đầu được chạm tay vào di sản, còn những người cha cũng có dịp thấm thía vẻ đẹp bình dị mà sâu sắc của đời sống làng quê. Không chỉ là Tràng An hùng vĩ hay cố đô Hoa Lư trầm mặc, Ninh Bình trong chương trình hiện lên như một miền ký ức văn hóa sống động - nơi mỗi trò chơi dân gian, mỗi bữa cơm quê đều trở thành một bài học nuôi dưỡng tâm hồn.

Tiếng “tạch tạch” đanh gọn, vui tai của chiếc trống bỏi từng là âm thanh quen thuộc trong ký ức nhiều thế hệ người Việt, nhất là mỗi dịp Trung thu về. Ở làng Báo Đáp, phường Hồng Quang, nghề làm trống bỏi từng có thời kỳ hưng thịnh, nhà nhà tham gia sản xuất. Nhưng đến nay, cả làng chỉ còn duy nhất gia đình nghệ nhân Nguyễn Đức Hưởng kiên trì giữ lửa.

Sáng đầu tiên của ngày hợp nhất, ánh nắng như dịu hơn trên những miền đất từng mang tên gọi khác nhau Ninh Bình-Nam Định-Hà Nam. Tỉnh Ninh Bình mới đã chính thức hình thành, mang theo ký ức của cha ông, tình cảm không phai của một thời Hà Nam Ninh và khát vọng lớn lao của thế hệ hôm nay về một vùng đất đang vươn mình mạnh mẽ.

Núi Non Nước (Dục Thúy Sơn) không chỉ là danh lam thắng cảnh cấp Quốc gia đặc biệt mà còn là một kho tàng di sản tư liệu vô giá. Nổi bật trong đó là hệ thống văn khắc Hán Nôm ma nhai trên vách đá, mang ý nghĩa đặc biệt về lịch sử, văn hóa, tôn giáo, tín ngưỡng và văn học nghệ thuật. Đây là minh chứng sinh động cho sự hiện diện và phát triển của di văn Hán Nôm tại vùng đất Cố đô, đồng thời phản ánh quá trình giao lưu văn hóa và tư tưởng của các triều đại phong kiến Việt Nam qua nhiều thế kỷ.

Tháng sáu khe khẽ gõ cửa bằng tiếng ve râm ran, bằng những tia nắng đầu mùa vừa chói trang, vừa tha thiết, gió hạ len qua ô cửa sổ thổi bay vài cánh phượng đỏ rơi trên bàn phím cũ, bầu trời dường như cao hơn, nắng như trải dài hơn và lòng người dường như cũng xốn xang hơn. Với những người làm báo, tháng sáu không chỉ là khoảnh khắc trong mùa, đó còn là dấu mốc thời gian thiêng liêng, nơi thời gian như ngừng trôi để những dòng ký ức chầm chậm trở về.

Mùa chụp kỷ yếu không còn là hoạt động riêng lẻ ở từng trường, mà đang trở thành một trào lưu với xu hướng ngày càng sáng tạo. Từ sân trường đến phim trường, từ áo dài trắng đến cosplay nhân vật, các bộ ảnh kỷ yếu không chỉ lưu giữ ký ức mà còn thể hiện cá tính và ước mơ của thế hệ học sinh Gen Z.

Không biết từ bao giờ, cái mùa yêu thương ấy đã hằn sâu trong ký ức tôi, trở thành một phần tuổi thơ không thể quên. Mỗi độ tháng sáu về, cả bầu trời kỷ niệm cũng ùa về trong tôi, dịu dàng như cơn gió đầu hạ, len lỏi vào tim, gọi tên tha thiết-mùa lạc.

Cựu chiến binh Đinh Đức Dư ở thôn Hoàng Sơn Tây, xã Ninh Tiến (thành phố Hoa Lư) là một trong những người lính đã kinh qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc. Năm nay bước sang tuổi 90, sức khỏe suy giảm, song ký ức về một thời cùng đoàn quân xông pha trên mặt trận làm nên Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” vẫn vẹn nguyên.

Tháng tư. Từng sợi nắng mỏng như tơ nhện đã vương hồng lên mái bếp. Mẹ bảo, đấy là nắng non buổi sớm sau những ngày mưa xuân, mưa bụi. Nắng non khiến con người ta rạo rực, ấm áp hơn nhờ các mối tương giao, hòa quyện giữa vạn vật đất trời.